كوچك يا بزرگ كردن بخش :.مقالات
شنبه 3 خرداد 1393 وضعیت اکولوژیکی حیات وحش استان مرکزی«قسمت پنجم»
 
- تیره خرسها                                                                         Ursidae
پستاندارانی هستند با جثه بزرگ و تنومند و دم خیلی کوتاه که تقریبا در میان موها مخفی شده است . سر پهن و گردن کوتاه و دردست و پا هر کدام 5 انگشت دارد و از لحاظ طرز قرار گرفتن پا در روی زمین کف رو هستند .
 با وجودی که خرسها از راسته گوشتخواران هستند و لی اغلب از مواد گیاهی استفاده می کنند . دندانهای آسیای آنها نیز ونسبت به سایر گوشتخواران بسیار پهن تر و برای جویدن مواد گیاهی مناسب است .
حس بویایی فوق العاده قوی ولی بینایی ضعیف است . خانواده خرسها در ایران 2 گونه دارند .
خرسها حیوانات بسیار مفیدی اند . آنها با از بین بردن حشرات و جوندگان مضر نقش موثری در کنترل آفات به عهده دارند ، علاوه بر آن با خوردن میوه های جنگلی و دفع و پخش کردن هسته های آنها در سطح جنگل به تجدید حیات درختان جنگلی کمک می کنند . خرسها حیوانات ترسویی هستند و به مجرد دیدن و حس کردن بوی انسان فرار می کنند ، ولی خرسهای زخمی ، خرسهای ماده بچه دار ، خرسهایی که جایی برای خواب زمستانی پیدا نکرده اند و خرسهایی که از خواب زمستانی بیدار شده اند ، مهاجم و بسیار خطرناک اند .
 
 
 
 
خرس قهوه ای                                                                      Ursus arctos
 
الف مشخصات
جثه بسیار بزرگی دارد ( بزرگ ترین گوشتخوار ایران ) ، گوش ها کوچک و گرد و دم نامشخص است . این خرس رنگی متفاوت از قهوه ای تیره تا زرد بور دارد .
بچه ها عموما قهوه ای تیره اند در ناحیه یقه آنها قسمت روشنی مشاهده می شود .
خرسها ی قهوه ای در دنیا چند زیر گونه دارند ، از میان آنها می توان از خرس کودیاک و گریزلی که جثه بزرگتری دارد نام برد .
طول سر و تنه خرس قهوه ای 170 تا 250 سانتی متر ، دم 6 تا 14 سانتی متر ، ارتفاع 90 تا 110 سانتی متر و وزن 100 تا250 کیلوگرم می باشد .
ب عادات و رفتار
به صورت انفرادی زندگی می کند . خرس ماده اغلب با بچه ها دیده می شود . لانه خود را در میان سنگهای بزرگ ،سوراخهای طبیعی ، غارها و یا بوته زارهای انبوه انتخاب می کند .
بسیار قوی بوده و می تواند مسافت زیادی را چهار دست و پا بدود . قادر است از درختان بالا رود و شناگر ماهری است .در مناطق بسیار سرد خرسها در اواخر پاییز و در فصل زمستان که غذا کمیاب است ، در لانه خود به حالتی شبیه خواب فرو             می روند .
 از نظر تغذیه ، همه چیز خوار هستند . رژیم غذایی بستگی به منابع غذایی قابل دسترس دارد . اغلب از مواد گیاهی نظیر : میوه ها ، ریشه ، دانه ، جوانه و مواد حیوانی از قبیل حشرات ، مهره داران کوچک ، نوزادان پستانداران بزرگ ، ماهی و... استفاده می کند . با استفاده از ناخن های بلند و خمیده اش ، حشرات را از زیر پوست درختان و شکاف سنگها بیرون می کشد ، لانه جوندگانی از قبیل ول ها را می کند و آنها را شکار می کند .
جفت گیری غالبا در اواسط فصل تابستان صورت می گیرد ، در این فصل صدای جیغ مانند خرسها به گوش می رسد . مدت آبستنی حدود 7 تا 8 ماه است و غالبا در فصل زمستان ودر موقع خواب زمستان 2 تا 3 نوزاد متولد می شود . خرس ماده معمولا هر 2 سال یکبار می زاید .
طول عمر حدود 30 تا 45 سال است . 
ج- زیستگاه
مناطق جنگلی خزر ، ارسباران و زاگرس ، علفزارهای کوهستانی نزدیک جنگل ، دره های پایین دست جنگل .
د- پراکنش جهان و ایران
از شمال خراسان تا آذربایجان ، لرستان ، خوزستان و فارس پراکنده اند .
پراکندگی جهانی آن شامل آمریکا ، اروپا ، آفریقا و آسیا می باشد .
 
 
هـ- پراکنش استان
پراکنش خرس در استان مرکزی محدود به منطقه سربند ودر قسمت هم مرز با استان لرستان می باشد . البته جمعیت خرس در این منطقه اندک می باشد و هر چه به سمت لرستان و منطقه حفاظت شده اشترانکوه می رویم پراکنش آنها زیادتر       می شود . در قسمتهای دیگر استان گزارشی از وجود خرس بدست نیامده است .
و- اهمیتهای اکولوژیکی
خرسها حیوانات بسیار مفیدی هستند . آنها با از بین بردن جوندگان ، حشرات مضر کشاورزی نقش موثری در کنترل آفات به عهده دارند . علاوه بر آن با خوردن میوه های جنگلی و دفع و پخش کردن هسته های آنها در سطح جنگل به تجدید حیات درختان جنگلی کمک می کنند .
خرس قهوه ای یک گونه در خطر انقراض اعلام شده است که اهمیت این حیوان نادر را دو چندان می کند ، که در صورتیکه حفاظت کامل از آن بعمل نیاید در آینده بیم آن می رود که نسل آن در ایران در خطر انقراض قرار گیرد .
 
علیرضا فیروزی«کارشناس ارشد زیستگاهها وتنوع زیستی»
بيشتر